Namazın şartlarından birisi olan abdest; namaz ve Kâbe’yi tavaf, tilavet secdesi gibi bazı ibadetleri yapmak için, vücudun belirli uzuvlarını usulüne uygun olarak yıkamak veya mesh etmektir.

Manevî temizlik ve namaz başta olmak üzere ibadet- lere ruhen ve bedenen hazırlık mahiyetinde olan abdest, aynı zamanda maddî bir temizlenme vasıtasıdır. Kur’ân-ı Kerim’de;

مكهوجو اولسغاف ةولصلا ىلا متمق اذا اونما نيذلا اهيا اي ينبعكلا ىلا مكلجراو مكسؤرب اوحسماو قفارملا ىلا مكيدياو

“Ey iman edenler! Namaza kalkacağınız zaman yüzle- rinizi, dirseklere kadar ellerinizi ve -başlarınıza mesh edip- her iki topuğa kadar da ayaklarınızı yıkayın…” (Maide, 5/6) buyurulmaktadır. Peygamber Efendimiz de “Bir Müslü- man abdest aldığı zaman, yüzünü yıkarken gözleriyle işlediği günahlar abdest suyu ile dökülür gider. Ellerini yıkadığında elleri ile işlediği günahlar abdest suyu ile dökülür (öyle ki kişi bütün günahlardan arınır ve tertemiz olur). Ayaklarını yı- kadığında da, ayaklarıyla işlediği günahları abdest suyu ile akıp gider. Nihayet o Müslüman günahlarından tamamıyla arınmış olur” (Müslim, Tahâret, 32) buyurmak suretiyle abdestin önemine işaret etmiştir.

Usul ve adabına uygun bir şekilde abdest şöyle alınır: Abdeste niyet ve eûzü-besmele ile başlanır, parmak aralık- ları da dâhil eller bileklere kadar üçer defa yıkanır, dişler temizlenir, ağza ve buruna üçer defa su verilip yıkanır. Yüz

ve dirseklerle beraber kollar üçer defa yıkanır. Sağ el ısla-
tılarak elin içiyle başın üstü bir defa mesh edilir. İki elin içi ile başın tamamının mesh edilmesi daha iyidir. Eller ıslatılarak parmaklarla kulakların içi ve dışı, sonra da ense birer defa mesh edilir. En son olarak da, üç defa ayaklar topukları ile birlikte yıkanır. Yıkamaya sağ uzuvlardan başlamak, suyu iktisatlı kullanmak, abdest esnasında ve sonunda dua etmek, kelime-i şahadet getirmek abdestin sünnetlerindendir.

Selef-i salihin olarak nitelendirilen İslâm âlimleri ta- rafından tanzim edilmiş ve abdest esnasında okunması tavsiye edilen bazı dualar vardır. Abdest alacak kimse, abdeste başlarken “Eûzü ve Besmele” çektikten sonra sırasıyla şu duaları okur:

a) Eller Yıkanırken okunacak Dua

ارون ملاسلا لعجواروهط ءاملا لعج ىذلا لل دمحلا

okunuşu: “Elhamdulillâhillezî ce’alel-mâe tahûren ve ce’alel-İslâme nûra.”

Anlamı: “Suyu temizleyici, İslâm’ı da nur kılan Allah’a hamdolsun.”

b) Ağız Yıkanırken okunacak Dua

ادبأ هدعب أمظأ ل اساك كيبن ضوح نم ينقسا مهللا

okunuşu: “Allahümme! Eskınî min havzı nebiyyike ke’sen lâ ezme’u ba’dehû ebedâ.”

Anlamı: “Ey Rabbim, bana Peygamberinin havzından

bir kâse içir, ondan sonra hiç susamayayım.”

c) Burna Su Verilirken okunacak Dua

كنانجو كميعن ةحئار ىنمرحتل مهللا

okunuşu: “Allahümme! Lâ tahrimnî râihate na’î- mike ve cinânike.”

Anlamı: “Allah’ım! Beni nimetlerinin ve cennetlerinin güzel kokularından mahrum etme.”

ç) Yüz Yıkanırken okunacak Dua

هوجو دوستو هوجو ضيبت موي كرونب ىهجو ضيب مهللا

okunuşu: “Allahümme! Beyyıd vechî binûrike yevme tebyeddu vücûhun ve tesveddu vücûh.”

Anlamı: “Ey Rabbim! Nice yüzlerin beyaz, nice yüzlerin kara olacağı günde yüzümü nurunla beyaz kıl, nurlandır.”

d) Sağ Kol Yıkanırken okunacak Dua

ايسي اباسح ىنبساحو ىنميب ىباتك ىنطعأ مهللا

okunuşu: “Allahümme! A’tınî kitâbî bi-yemînî ve hâsibnî hısâben yesîra.”

Anlamı: “Ey Rabbim! Kitabımı sağ elime ver ve hesabı- mı kolay gör.”

e) Sol Kol Yıkanırken okunacak Dua

اباسح بساحتلو ىرهظ ءارو نملو ىلامشب ىباتك ىنطعت ل مهللا اديدش

okunuşu: “Allahümme! Lâ tu’tınî kitâbî bi şimâlî ve
lâ min verâi zahrî ve lâ tuhâsibnî hısâben şedîdâ.”

Anlamı: “Ey Rabbim! Kitabımı sol elime verme, arkam- dan da verme ve hesabımı zorlaştırma.”

f ) Baş Meshedilirken okunacak Dua

كتاكرب نم ىلع لزناو كتمحرب ىنشغ مهللا

“Allahümme! Ğaşşinî bi rahmetike ve enzil ’aleyye min berakâtike.”

“Allah’ım! Beni rahmetinle sar, üzerime berakâtından indir.”

g) Kulak Meshedilirken okunacak Dua

هنسحا نوعبتيف لوقلا نوعمتسي نيذلا نم ىنلعجا مهللا

okunuşu: “Allahümmec’alnî minel-lezîne yestemi’ûnel – kavle fe yettebi’ûne ahsenehû.”

Anlamı: “Ey Rabbim! Beni sözü dinleyip de ona en güzel şekilde tabi olanlardan kıl.”

ğ) Boynuna Meshederken okunacak Dua

رانلا نم ىتبقر قتعأ مهللا

“Allahümme a’tık rakabetî minen-nâri.”

“Ey Rabbim! Benim boynumu ateş esaretinden kurtar.”

h) Ayaklar Yıkanırken okunacak Dua

مادقلا هيف لوزت موي طارصلا ىلع ىمدق تبث مهللا

okunuşu: “Allahümme! Sebbit kademeyye ‘alas-sıratı
yevme tezûlü fîhil-akdâm.”

Anlamı: “Ey Rabbim! Nice ayakların kaydığı günde be- nim ayaklarımı sırat üzerinde sabit kıl.”

i) Abdest Bittikten Sonra okunacak Dua

هدبع ادمحم نأ دهشأو هل كيرش ل هدحو للا لإ هلإ ل نأ دهشأ نيرهطتملا نم ينلعجاو ينباوتلا نم ينلعجا مهللا هلوسرو كدمحبو مهللا كناحبس

كيلإ بوتأو كرفغتسأ تنأ لإ هلإ ل نأ دهشأ

okunuşu: “Eşhedü ellâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh. Ve eşhedü enne Muhammeden ‘abdühû ve resûlühü.

Allahümmec’alnî minet-tevvâbîne vec’alnî minel- mutatahhirîn.

Sübhanekellâhümme ve bi-hamdike eşhedü en lâ ilâhe illâ ente estağfiruke ve etûbü ileyke.”

Anlamı: “Şehadet ederim ki Allah’tan başka ilâh yoktur. O, birdir ve O’nun ortağı yoktur ve şehadet ederim ki Mu- hammed O’nun kulu ve elçisidir.

Allah’ım! Beni tövbe edenlerden ve çok temizlenenlerden eyle. Allah’ım! Seni noksan sıfatlardan tenzih ederim.

Allah’ım! Şehâdet ederim ki Senden başka hiçbir ilâh yok- tur. Senden mağfiretini isterim ve Sana tövbe ederim.”

•